header-aandeoverkant.jpg

Wat is Mindfulness?

De vraag: ‘Wat is Mindfulness?’ wordt vaak gesteld. De meest geciteerde definitie van Mindfulness is die van Jon Kabat-Zinn, de grondlegger van de Mindfulness training (MBSR) in de jaren 80 van vorige eeuw:

Aandacht geven op een bepaalde manier
Gericht in het hier-en-nu
Niet (ver)oordelend

De twee componenten:

Eerste component: is het sturen van de aandacht. Het doel is om van moment tot moment actief opmerkzaam te zijn op wat zich aandient via de zintuigen en in de vorm van gedachten. De aandacht kan hierbij breed zijn en alles omvatten of op een specifiek aspect gericht zijn zoals op de emotionele reacties in het lichaam. Daarvoor is een concentratie nodig die stabiel genoeg is en enige tijd volgehouden kan worden. Als hulpmiddel wordt tijdens het oefenen en bij het toepassen in het dagelijkse leven vaak het ervaren van de adem genomen. Dit is dan een vast referentiepunt van waaruit alles wordt waargenomen. Het vermogen om afleidingen te herkennen en steeds weer terug te keren naar het onderwerp van de aandacht is eveneens een belangrijk aspect. De kernvaardigheid bij Mindfulness is het doorbreken van de ‘automatische piloot’, van onze neiging te reageren zonder ons dat bewust te zijn.

Tweede component: het ontwikkelen van een open en accepterende houding tegenover gedachten, gevoelens en lichamelijke reacties. Acceptatie ontstaat als we het onaangename toelaten, zonder beperkingen, zonder te evalueren, zonder pogingen iets vast te houden of weg te werken. Deze houding staat haaks op onze gebruikelijke houding: beoordelen en van daaruit handelen. Deze stand wordt ook wel de ‘doe-stand’ genoemd. Die wordt automatisch ingeschakeld als ons brein een verschil constateert tussen onze huidige en de gewenste toestand. Kortom: als we niet hebben wat we willen. Dat is het duidelijkst merkbaar als er onaangename gevoelens zijn. Er wordt gezocht naar een verklaring en een oplossing om zo het vervelende gevoel te laten stoppen. Deze ‘doe-stand’ verdwijnt pas als er een oplossing gevonden is of omdat andere meer urgente taken de aandacht opeisen.

Vijf facetten van Mindfulness

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat Mindfulness vijf facetten heeft:

1. benoemen
2. opmerkzaam handelen
3. niet-oordelen
4. niet-reageren en
5. observeren.

Benoemen is het kunnen beschrijven van innerlijke ervaringen in woorden.
Opmerkzaam handelen is het uitvoeren van activiteiten met actieve aandacht.
Niet-oordelen is de afwezigheid van positief of negatief commentaar op gedachten of gevoelens.
Niet-reageren is het toelaten van wat je ervaart zonder te reageren op de automatische piloot.
Observeren is het bewust blijven van ervaringen ook al zijn deze onaangenaam of pijnlijk.

Acceptatie is geen onderdeel van Mindfulness maar een resultaat dat na verloop van tijd geleidelijk ontstaat.

Wat Mindfulness WEL is.

  • Het zo volledig mogelijk toelaten van gevoelens, gedachten, beelden en lichamelijke gewaarwordingen.
  • Een methode om los te komen van onbewuste automatische ingesleten patronen.
  • Een bewuste aandacht die smal of breed kan zijn en op de binnen- of buitenwereld gericht afhankelijk van welke keuze je maakt.
  • Houdingen en tijd variëren. Zittend op een stoel 8 tot 30 min. oefenen is meestal voldoende. Naar behoefte kun je ook langer oefenen.
  • Je helder en duidelijk bewust zijn van wat je op dit moment ervaart.
  • Je actief en zeer alert openstellen voor je innerlijke ervaringen, die toelaten en daarnaar handelen.

Wat Mindfulness NIET is.

  • Het leeg maken van je geest.
  • Een manier om te ontspannen.
  • Oefenen in een speciale houding en urenlang zitten.
  • Concentratie op één object.
  • Een mysterieuze bewustzijnstoestand.
  • Berusting, passief zijn

Bron: Schurink, G. (2009) Mindfulness